پرسش :

بحث منجي در تمام اديان از جمله اديان بشري وجود دارد. پس اين احتمال وجود دارد كه اين انديشه ساخته ذهن بشري باشد كه در اديان ديگر و از جمله اسلام نفوذ كرده باشد، اسلام در اين باره چگونه پاسخ مي‌دهد؟

پاسخ :

اشاره: اين يك واقعيت است كه عقيده به مصلح كل، يك فكر و عقيده جهاني بوده و اختصاص به يك ملت و يا مذهب و دين ندارد. بلكه تمام اديان آسماني در اين عقيده مشترك‌اند. و پيروان همه اديان معتقدند كه در يك عصر تاريك و بحراني، كه جهان را فساد، بي‌ديني و بيدادگري فرا گرفته، نجات دهنده‌اي بزرگ طلوع مي‌كند و به واسطه نيروي قوي فوق العادة غيبي، اوضاع آشفته جهان را اصلاح مي‌كند. و خداپرستي را بر بي‌ديني غلبه مي‌دهد. و همه در انتظار چنين موعود نيرومند غيبي به سر مي‌برند. ولي در مصداق آن نظرهاي گوناگوني وجود داشته و هر ملتي آن رابه لقبي مخصوص مي‌شناسند.
امّا اين كه اين انديشه ساخته ذهن بشري باشد، يا اين كه از اديان و ملل گذشته در اسلام نفوذ كرده باشد، بدور از واقعيت است. بلكه اين يك وعده بر حق خداوند است كه در نهاد بشري نهفته شده است. بدليل اينكه:

(بسم الله الرحمن الرحیم)

در قرآن مجيد، گفتار صريحي درباره آخرالزمان نيست و اين، اصطلاحي است كه در احاديث و مؤلفات مسلمانان به چشم مي‌خورد؛ اما از آيات مطالب گوناگوني دربارة اين موضوع برداشت مي‌شود. قرآن به طور كلي جهانيان را به دو‌بخش پيشينيان و پسينيان تقسيم كرده است.

علاوه بر آن، آياتي، به ارث بردن زمين به وسيله صالحان و مستضعفان، پيروزي نهايي حق بر باطل و گسترش اسلام در سرتاسر جهان را بيان مي‌كند كه پس از وقوع بلاها و فتنه‌هاي بسيار محقق مي‌شود.  احاديث آخرالزمان را بسياري از محدثان از جمله بخاري،  ابوداوود،  ابن ماجه،  احمد بن حنبل  و مرحوم مجلسي آورده‌اند.  اين اصطلاح، در كتاب‌هاي حديث و تفسير در دو معنا به كار رفته است:

1. همه آن قسمت از زمان كه بنا بر عقيده مسلمانان، دوران نبوت پيامبر اسلام(صلي الله عليه وآله وسلم)  است و از آغاز نبوت پيامبر(صلي الله عليه وآله وسلم)  تا وقوع قيامت را شامل مي‌شود.

(بسم الله الرحمن الرحیم)
پرسش :

اگر هدف از ظهور امام زمان ـ عليه السّلام ـ اصلاح جامعه و... و مهيا ساختن زمينه اي براي رسيدن به خدا مي باشد، اگر اين اهداف بدون ظهور حاصل شوند آيا جايي براي خواندن دعاي فرج مي ماند و نيازي به وجود امام زمان (عج) هست يا خير؟


پاسخ :

يكي از ادله ضرورت وجود امام «لطف» است و لطف چيزي جز هر آنچه موجب تقرب عبد به سوي خدا و دوري او از معصيت الهي نمي باشد و اين امر در «امامت» حاصل مي شود. خداوند انسان را از روي فيض و رحمت خود آفريد و ارادة او بر اين تعلق گرفت كه اين نوع انسان به مدارج سعادت و كمالات نهايي خود برسد و اين ممكن نيست مگر به واسطة وجود يك هادي و قائدي كه او بشر را به صلاح و سعادت راهنمايي كند و با فرض اينكه دين محمدي خاتم اديان است و پيامبر اكرم خاتم النبيين است لذا پس از او نوبت به امامت ائمه هدي مي رسد.[1]

(بسم الله الرحمن الرحیم)
پرسش :

جامعه و روابط افراد در جامعه امام زمان (عج) چگونه خواهد بود؟


پاسخ :

از آن جا كه اين سؤال داراي دو بخش بود، ما نيز ابتدا به يك بخش و سپس به بخش ديگر آن مي‌پردازيم.
الف. وضعيت جامعه، (تمدن و حكومت) در زمان امام زمان (عج):
مي‌توان گفت برخي از دست‌آوردهاي حكومت جهاني حضرت در زمان آن حضرت عبارتند از: 1. علم و معرفت؛ 2. ارتباطات؛ 3. امنيت و آرامش كامل؛ 4. رفاه و گشايش اقتصادي؛ 5. شكوفايي عمران و آباداني؛ 6. كمالات انساني.
اكنون به طور اجمال به شرح و بسط اين موارد مي‌پردازيم:
1. دانش در عصر حضرت مهدي: در حديثي از امام باقر ـ عليه السّلام ـ چنين آمده است: «در زمان آن حضرت، حكمت و دانش داده مي‌شود، تا جايي كه زن در خانة خود به وسيلة كتاب خدا و سنت رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ به قضاوت و داوري مي‌نشيند».[1] يعني سطح آگاهي و علم مردم، حتي زنان بسيار بالا مي‌رود.
آري در عصر امام مهدي (عج)، علم و دانش، بسيار گسترش مي‌يابد، به گونه‌اي كه بيماران لاعلاج درمان مي‌شوند، عمرها طولاني مي‌گردد، انسانها به ساير سيارات مسافرت مي‌كند و سطح پژوهش‌ها و فن آوري و تكنولوژي بالا مي‌رود.
امام صادق ـ عليه السّلام ـ فرمودند: «علم و دانش بيست و هفت حرف است، تمام آن چه را كه پيامبران الهي آورده‌اند، دو حرف بيشتر نبوده است و مردم تاكنون جز آن دو حرف را نشناخته‌اند، امّا هنگامي كه قائم بيايد 25 حرف ديگر را آشكار مي‌سازد.»[2]

(بسم الله الرحمن الرحیم)

تفكر انتزاعي، زمينه ساز انديشيدن به آينده

در تحول روان شناختيِ انسان، ‌ابعاد مختلف شخصيتي فرد از كودكي تا بزرگ سالي بررسي مي شود؛ از آن جمله تحول شناختي، عاطفي، اجتماعي، بدني و حركتي او كه بيشتر مورد توجه است. «پياژه» از روان شناسان صاحب نظر در رشد شناختي انسان، براي اين تحول، سه دوره و براي هر دوره، دو زير دوره مشخص مي كند:
اولي، از تولد تا دو سالگي است كه دوره ي حسي- حركتي ناميده مي شود.
دومي، از دو تا يازده سالگي است كه از آن به دوره ي عمليات منطق عيني ياد شده است.
سومي، كه به لحاظ ساختارهاي عقلاني، شامل يازده تا شانزده سالگي است، دوره ي عمليات منطق صوري يا تفكر انتزاعي ناميده مي شود.(1)

(بسم الله الرحمن الرحیم)

چكيده

نويسنده اين نوشتار بر آن است كه صلح و امنيت واقعي جهاني، بر شالوده ي تفكري استوار مي گردد كه داراي اين شاخصه هاست: باور به وجود يك حقيقت غايي و نگرشي توحيدي و يك پارچه و منسجم به عالم كه زمان و مكان نمي شناسد و انسان را - از آن سبب كه انسان است - با هر رنگ و تعلقي مخاطب قرار مي دهد، و نيازهاي فطري و واقعي آدمي را در نظر مي گيرد و مدارا و تفاهم با انديشه هاي متفاوت را بر مي تابد، توازن اقتصادي را عامل مانايي و ثبات جوامع بشري مي شناسد و به انديشه محوري و ارزش هاي والاي اخلاقي و انساني باور دارد و انسان را موجود خيرانديش و رو به پيش مي شناسد و فرجام تاريخ انساني را صلح، رفاه و سعادت پيش بيني مي كند. و اين همه را در انديشه ديني و قرآني مي توان جست.

آخرالزمان را باور کنيم

«آخرالزمان» اصطلاحي است که طي سالهاي اخير بارها شنيده‏ايم و هر چه پيش مي‏رويم بر کاربرد آن افزوده مي‏شود.

گرچه آخرالزمان از اعتقادات خاص شيعه است و ريشه در تفکر اسلامي دارد اما منحصر به مسلمانان نيست و معادلهاي اين کلمه، در اديان ديگر کاربرد وسيع و متنوعي دارد. حتي در مکاتب و مباحث سياسي غير ديني نيز بحثهاي متعددي راجع به آن صورت گرفته است.

آنچه که در بين تمامي اديان و حتي مکاتب غير ديني راجع به «آخرالزمان» مشترک است، اشاره به مقطعي از تاريخ انسان است که در آن، بشر به عالي‏ترين برنامه و اسلوب اداره زندگي اجتماعي دست يافته و به وسيله آن فصل نويني از همزيستي متعالي توأم با صلح، آرامش، عدالت و رفاه جهاني را آغاز مي‏کند. تأکيد اديان و فرهنگهاي متأثر از آن بر اجتماع انسانها در قالب «مدينه فاضله»، «آرمان‏شهر»، «شهر سالم»، «اورشليم»، «اتوپيا» و... دقيقاً مبتني بر همين اعتقاد است. البته يکي از وجوه تمايز اعتقاد به آرمان‏شهر و جامعه موعود بر پايه اديان الهي با اعتقاد به اين موضوع بر پايه مکاتب دست‏ساز بشر (مکاتب اومانيستي)، ديدگاه‏هاي ارائه شده در زمينه ريشه تأسيس چنين جامعه‏اي است. پيروان اديان آسماني، ريشه آن را در «ظهور منجي آخرالزمان» مي‏دانند و پيروان ايسمهاي منحرف غير ديني، آن را ثمره سير تکاملي جوامع انساني دانسته و پايان تاريخ مي‏نامند. [1] .

اوضاع عمومي آخرالزمان قبل از ظهور امام زمان و بعد از آن

در تفسير عياشي از جابر جعفي روايت ميکند که حضرت امام محمد باقر عليه السلام بوي فرمود: در جاي خود بنشين و حرکتي از خود نشان مده، تا آنگاه که علائمي را که در سال طاق روي ميدهد و من اکنون براي تو ذکر ميکنم به بيني. و آن اينکه: کسي از دمشق صدائي ميزند، و در يکي از دهات آن فرو رفتگي پديد ميايد، و قسمتي از مسجد آن فرو ميريزد، و ميبيني که طايفه ترک از آنجا دمشق ميگذرند و در جزيره موصل فرود ميايند. روميان هم در رمله فرود آينده و آن سالي است که در تمام سرزمين عرب اختلافات روي ميدهد.

اهل شام بر گرد سه پرچم مختلف جمع ميشوند، يکي زرد و سفيد و ديگر سرخ و سفيد و سومي پرچم سفياني است. سفياني بادائيانش که از قبيله کلب ميباشند خروج ميکند و بر قبيله بني ذنب الحمار از قبيله مضر حمله مياورد و جنگي ميکند که تا آنروز چنان جنگي بوقوع نپيوسته است. سپس مردي از بني ذنب بدمشق ميايد و با همراهانش طوري کشته ميشود که کسي را بدانگونه نکشته باشند. اينست معني آيه شريفه فاختلف الاحزاب من بينهم فويل للذين کفروا من مشهد يوم عظيم [1]

جنگ جهاني سوم ارمغان تمدن صنعتي

از روايات اسلامي و پيشگويي هاي پيشوايان استفاده مي شود که: پيش از ظهور حضرت ولي عصر (عليه السلام)، فتنه ها، شورشها و انقلابهاي نظامي اتّفاق مي افتد و طي جنگي جهاني، يک سوّم جمعيّت روي زمين به هلاکت مي رسد، و به دنبال آن بيماري طاعون شايع مي شود، و يک سوّم ديگرش را نيز نابود مي کند.

براي روشن شدن مطلب به چند روايت که در اين زمينه مي آوريم، توجّه فرماييد.

1 ـ در حديثي از اميرمؤمنان علي (عليه السلام) روايت شده که فرمود:

«لا يَخْرُجُ الْمَهْدِيّ حتّي يُقْتَلَ ثُلْثٌ، وَ يَمُوتَ ثُلْثٌ، وَ يَبْقي ثُلْثٌ». [1] .

«مهدي (عليه السلام) قيام نخواهد کرد تا اين که يک سوّم مردم کشته شوند، و يک سوّم بميرند، و يک سوّم باقي بمانند».

2 ـ در حديث ديگري از آن بزرگوار نقل شده که فرمود:

«بَيْنَ يَدَيِ الْقائِم (عليه السلام) مَوْتٌ أحْمَرُ وَ مَوْتٌ أبَيَضُ... فَأمّا الْمَوْتُ الاْحْمَرِ فَبالْسَّيفُ، وَ أمّا الْمَوْتُ الأبْيَضُ فَالْطّاعُونُ». [2] .

به چه دليل اين زمان آخرالزمان است؟

در روايات اسلامي براي دوره آخرالزمان علايم و نشانه‏هايي ذکر شده که با تحقق اين علايم و نشانه‏ها، پي مي‏بريم که هم اکنون در دوره آخرالزمان قرار داريم. اينک به برخي از اين علايم و نشانه‏ها اشاره مي‏کنيم:

1 - گسترش ترس و ناامني

2 - تهي شدن مساجد از هدايت

3 - سردي عواطف انساني

4 - گسترش فساد اخلاقي

5 - آرزوي کمي فرزند

6 - مرگ‏هاي ناگهاني

7 - جنگ و کشتار